Trudności wychowawcze przypisuje się uczniowi, który:

• Nie potrafi, albo nie jest w stanie nawiązać poprawnych stosunków społecznych z rówieśnikami lub dorosłymi na skutek czego popada z nimi w konflikty (są to trudności w sensie społecznym)
• Nie wie czego chce i wysuwa do innych ludzi różne pretensje – ukryte lub otwarte. Jest to uczeń uwikłany w konflikty wewnętrzne, które wywierają wyraźne piętno na jego zachowaniu (są to trudności w sensie psychologicznym)
• Sprawia nauczycielom wiele kłopotów w pracy dydaktyczno – wychowawczej i nie poddaje się zwykłym oddziaływaniom pedagogicznym (są to trudności w sensie wychowawczym)
• Nie osiąga zadowalających postępów w nauce (są to trudności w sensie dydaktycznym)

Objawy trudności wychowawczych to m.in.:

• przeszkadzanie nauczycielowi i innym uczniom podczas lekcji przejawiające się zbytnią ruchliwością i brakiem opanowania,
• wyzywające, zuchwałe, aroganckie zachowanie,
• agresja - lekceważący stosunek do nauki i szkoły w ogóle, brak obowiązkowości,
• nieprzestrzeganie zasad współżycia społecznego, palenie papierosów, picie alkoholu, wagary, kłamstwa, ucieczki z domu, naruszenie cudzej własności na ogół są to uczniowie drugoroczni, szczególnie z klas starszych (VI szkół podstawowych oraz II i III gimnazjum),

ale także:

• zachowania bierne, wyraźnie osłabiona aktywność społeczna i poznawcza,
• unikanie nawiązywania kontaktów z innymi,
• ogólne niezadowolenie, co znajduje odbicie w smutnym wyrazie twarzy,
• brak wiary w siebie, w swoje możliwości, lęk, apatia, nieśmiałość, nieufność,
• skłonności marzycielskie na ogół są to dzieci fizycznie słabo rozwinięte, niskiego wzrostu, niezdarne, niezręczne.

Opracowała Lidia Utrat-Milecka