Diagnoza zaburzeń procesów integracji sensorycznej

Definicja integracji sensorycznej

Integracja sensoryczna to zdolność dziecka do odbierania, porządkowania i interpretowania bodźców pochodzących zarówno z otoczenia, jak i z własnego ciała. Mózg rozpoznaje napływające informacje, segreguje je, porównuje z wcześniejszymi doświadczeniami i na tej podstawie pozwala wybrać właściwą reakcję - tzw. reakcję adaptacyjną. Dzięki sprawnej integracji sensorycznej możliwe jest efektywne uczenie się, prawidłowy rozwój emocjonalny, odpowiednie zachowanie oraz nabywanie i doskonalenie umiejętności ruchowych i samoobsługowych.

W każdej chwili do układu nerwowego dociera ogromna liczba bodźców. Zmysły zewnętrzne - wzrok, słuch, węch, smak i dotyk - odbierają informacje z otoczenia. Z kolei zmysły wewnętrzne przekazują dane płynące z wnętrza ciała, takie jak pozycja i ruch (propriocepcja), równowaga (układ przedsionkowy) czy odczucia z narządów wewnętrznych. Aby dziecko mogło celowo działać, kontrolować swoje ciało i reagować adekwatnie do sytuacji, mózg musi wszystkie te sygnały odpowiednio przetworzyć.

Proces ten jest złożony i obejmuje m.in. odbieranie bodźców, ich rozróżnianie, modulację, integrowanie, planowanie ruchów oraz reakcje posturalne. Miliardy informacji są w ułamkach sekund łączone w spójną całość, dzięki czemu możliwe jest powstawanie prawidłowych reakcji adaptacyjnych. Jeśli przetwarzanie sensoryczne przebiega bez zakłóceń, dziecko potrafi skutecznie reagować na wyzwania płynące z otoczenia i lepiej radzi sobie w codziennym funkcjonowaniu.

IntegracjaSensoryczna

Przyczyny i objawy zaburzeń integracji sensorycznej

Zaburzenia integracji sensorycznej mogą ujawniać się w codziennym funkcjonowaniu dziecka. Jeśli zauważasz u swojego dziecka takie trudności jak:

  • problemy z koncentracją,

  • nadwrażliwość na dźwięki lub światło,

  • trudności w rozumieniu poleceń,

  • kłopot z pisaniem, rysowaniem czy wycinaniem,

  • choroba lokomocyjna,

  • niechęć do ubierania się lub preferowanie tylko wybranych ubrań,

  • unikanie chodzenia boso, chodzenie na palcach,

  • niechęć do przytulania lub przeciwnie – ciągłe ocieranie się i uderzanie o przedmioty,

  • częste potykanie się i ogólna niezgrabność ruchowa,

  • zbyt mocny lub zbyt słaby chwyt,

  • nadmierna wrażliwość na metki,

  • wybiórczość pokarmowa,

  • kołysanie się, uderzanie głową, ciągła potrzeba ruchu,

  • słaba równowaga, trudności z nauką jazdy na rowerze,

  • nietypowe reakcje na ból (zbyt silne lub zbyt słabe),

  • silny dyskomfort podczas mycia włosów, twarzy, obcinania paznokci czy czesania,

może to świadczyć o nieprawidłowościach w przetwarzaniu bodźców sensorycznych.

 

Terapia

Skuteczna terapia wymaga regularnych zajęć oraz współpracy rodziców, którzy ćwiczą z dzieckiem w domu. Wspólne wzmacnianie umiejętności zwiększa motywację i przyspiesza postępy.

Ważne jest stworzenie bezpiecznych warunków i stopniowe wprowadzanie ćwiczeń, opartych na codziennych sytuacjach. Na początku dziecko potrzebuje większej pomocy, później zachęca się je do samodzielnej inicjatywy. Plan zajęć można modyfikować, aby dziecko miało poczucie sukcesu.

Zajęcia powinny być kreatywne i skłaniać do myślenia. Błędy są naturalną częścią nauki. Dobierając ćwiczenia, należy dbać o stymulację wielu zmysłów, jednocześnie unikając przestymulowania.